Το πιο σημαντικό που πρέπει να ξέρετε είναι ότι το μεταβολικό σύνδρομο συχνά δεν έχει καθόλου έντονα συμπτώματα. Συνήθως εκδηλώνεται ύπουλα με αύξηση του βάρους και του κοιλιακού λίπους, εύκολη κόπωση, χαμηλή ενέργεια, οριακά αυξημένο σάκχαρο, πίεση και διαταραχές στα λιπίδια, που με τον καιρό ανεβάζουν σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Με λίγα λόγια, τα συμπτώματα μεταβολικού συνδρόμου είναι συνδυασμός από σημάδια στο σώμα, στις εξετάσεις και στην καθημερινότητά σας.
Έχει τελικά συμπτώματα το μεταβολικό σύνδρομο;
Οι περισσότερες επιστημονικές πηγές συμφωνούν ότι το μεταβολικό σύνδρομο δεν έχει τυπικά, αποκλειστικά δικά του συμπτώματα. Πολλοί άνθρωποι νιώθουν σχετικά καλά και το ανακαλύπτουν τυχαία σε έναν προληπτικό έλεγχο.
Αυτό που βλέπουμε στην πράξη είναι ότι συνδυάζονται:
- αυξημένη περίμετρος μέσης
- αυξημένη αρτηριακή πίεση
- οριακά ή αυξημένα επίπεδα ζαχάρου
- διαταραγμένα λιπίδια (τριγλυκερίδια υψηλά, HDL χαμηλή)
και όλα αυτά μπορεί να υπάρχουν για χρόνια πριν δώσουν σοβαρές επιπλοκές, όπως έμφραγμα ή αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Τα πιο συχνά «σημάδια» στην καθημερινότητα
Παρότι δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο σύμπτωμα που να σημαίνει σίγουρα «έχω μεταβολικό σύνδρομο», υπάρχουν κάποια μοτίβα που βλέπουμε ξανά και ξανά σε ασθενείς με αντίσταση στην ινσουλίνη και κοιλιακή παχυσαρκία.
Τυπικά, κάποιος μπορεί να παρατηρήσει:
- Σταδιακή αύξηση του βάρους, κυρίως στην περιοχή της κοιλιάς.
- Αίσθημα κόπωσης, βαριάς κούρασης ή χαμηλής ενέργειας στη διάρκεια της μέρας.
- Δυσκολία να χάσει βάρος, ακόμη και όταν μειώνει αισθητά το φαγητό.
- Συχνές λιγούρες για γλυκά ή υδατάνθρακες, ειδικά το απόγευμα.
- Επεισόδια υπερέντασης, νευρικότητας και μετά «κενό» και εξάντληση, λόγω αυξομειώσεων του σακχάρου.
- Αίσθημα «θολούρας» στο μυαλό, μειωμένη συγκέντρωση, brain fog.
- Πιθανές διαταραχές από το γαστρεντερικό, όπως φουσκώματα, δυσκοιλιότητα ή εναλλαγές με διάρροια.
Κανένα από αυτά μόνο του δεν αρκεί για διάγνωση, αλλά όταν συνδυάζονται με αυξημένο βάρος και οικογενειακό ιστορικό σακχαρώδη διαβήτη, υπέρτασης ή δυσλιπιδαιμίας, τότε το μεταβολικό σύνδρομο γίνεται πολύ πιθανό.
Οι μεταβολικές διαταραχές πίσω από τα συμπτώματα
Κεντρικός παίκτης στο μεταβολικό σύνδρομο είναι η αντίσταση στην ινσουλίνη. Τα κύτταρα δεν ανταποκρίνονται σωστά στην ινσουλίνη, ο οργανισμός εκκρίνει περισσότερη για να ρυθμίσει το σάκχαρο και σταδιακά μπλοκάρει ο μεταβολισμός. Οι βασικές διαταραχές που βλέπουμε στις εξετάσεις είναι:
- κοιλιακή παχυσαρκία, με αυξημένη περίμετρο μέσης
- γλυκόζη νηστείας στα ανώτερα φυσιολογικά ή ελαφρώς αυξημένη
- αυξημένα τριγλυκερίδια και χαμηλή HDL
- αρτηριακή πίεση πάνω από τα φυσιολογικά όρια
Όταν τρεις ή περισσότερες από αυτές τις καταστάσεις συνυπάρχουν στο ίδιο άτομο, τότε μιλάμε για μεταβολικό σύνδρομο.
Σε πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστούν:
- λιπώδες ήπαρ
- αυξημένο ουρικό οξύ
- αύξηση φλεγμονής στον οργανισμό
- επιδείνωση αυτοάνοσων νοσημάτων και ορμονικές διαταραχές
Πότε πρέπει να υποψιαστώ ότι έχω μεταβολικό σύνδρομο;
Αν αναγνωρίζετε στον εαυτό σας μερικά από τα παρακάτω, αξίζει να το ψάξετε με έναν ειδικό:
- έχετε «κοιλιά» που επιμένει, ακόμη και αν το βάρος δεν φαίνεται πολύ υψηλό
- έχετε ιστορικό υπέρτασης, διαβήτη, δυσλιπιδαιμίας ή συνδυασμό από αυτά στην οικογένεια
- οι τελευταίες εξετάσεις έδειξαν οριακά ή αυξημένα τριγλυκερίδια, σάκχαρο ή πίεση
- νιώθετε μόνιμα κουρασμένοι, με χαμηλή αντοχή, ενώ παλαιότερα ήσασταν πιο δραστήριοι
Ειδικά μετά τα 40, ο συνδυασμός καθιστικής ζωής, αύξησης του βάρους και οικογενειακού ιστορικού κάνει το μεταβολικό σύνδρομο πολύ συχνό, συχνά χωρίς να το γνωρίζουμε.
Πώς γίνεται η διάγνωση μεταβολικού συνδρόμου;
Επειδή τα συμπτώματα μεταβολικού συνδρόμου μπορεί να είναι πολύ ήπια ή να αποδίδονται απλώς στην κούραση της καθημερινότητας, η διάγνωση βασίζεται σε:
- λήψη αναλυτικού ιατρικού και οικογενειακού ιστορικού
- κλινική εξέταση, με μέτρηση περιμέτρου μέσης και αρτηριακής πίεσης
- εξετάσεις αίματος για γλυκόζη νηστείας, λιπιδαιμικό προφίλ και άλλους μεταβολικούς δείκτες
Σε εξειδικευμένα ιατρεία μπορεί να γίνουν και ειδικές αναλύσεις που μελετούν πιο βαθιά το μεταβολικό προφίλ, τις ελλείψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά, τη φλεγμονή και την κατάσταση της εντερικής χλωρίδας, ώστε η παρέμβαση να είναι πραγματικά εξατομικευμένη.
Συμπέρασμα
Το μεταβολικό σύνδρομο δεν είναι «μία ακόμα διάγνωση». Είναι ένα καμπανάκι ότι ο οργανισμός δουλεύει για χρόνια σε λάθος ρυθμούς και ότι αυξάνεται αθόρυβα ο κίνδυνος για καρδιαγγειακά επεισόδια, σακχαρώδη διαβήτη και άλλες σοβαρές παθήσεις. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι από ελάχιστα μέχρι πολύ ενοχλητικά, όμως η λύση δεν είναι να τα συνηθίσουμε, αλλά να τα πάρουμε σοβαρά και να τα διερευνήσουμε.
Η Δρ. Μάρη Ανδριάνα, Ειδικός Παθολόγος – Διαβητολόγος, Στρατιωτικός Ιατρός, με εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη, την Παχυσαρκία και τα Μεταβολικά Νοσήματα, εξετάζει ολοκληρωμένα το μεταβολικό προφίλ κάθε ασθενούς.
Kλείστε ένα ραντεβού στο ιατρείο της στα Μελίσσια, για ένα εξατομικευμένο πλάνο αντιμετώπισης.
